Một chiếc bàn, ghế hay giường gỗ tự nhiên sau một thời gian sử dụng có thể xuất hiện những đường nứt rất nhỏ trên bề mặt, thường ngắn, mảnh và không ăn sâu vào toàn bộ tiết diện gỗ. Đây thường được gọi là nứt chân chim.
Khi nhìn thấy những vết này, nhiều người sẽ nghĩ ngay rằng gỗ bị lỗi hoặc sản phẩm sắp nứt lớn. Tuy nhiên, với gỗ tự nhiên, cần phân biệt giữa những thay đổi bề mặt do đặc tính co giãn của vật liệu và vết nứt kết cấu cần được kiểm tra, xử lý.
Vì sao gỗ tự nhiên có thể nứt?
Khác với MDF hay Plywood, gỗ tự nhiên vẫn có khả năng hấp thụ và giải phóng độ ẩm theo môi trường xung quanh.
Khi độ ẩm của gỗ thay đổi, kích thước của gỗ cũng thay đổi theo. Gỗ hút ẩm sẽ có xu hướng trương lên; khi mất ẩm sẽ co lại. Đáng chú ý là mức co giãn theo các hướng của thớ gỗ không giống nhau.
Chính sự thay đổi không đồng đều này tạo ra ứng suất bên trong vật liệu. Khi ứng suất tập trung tại một vị trí và vượt quá khả năng chịu của thớ gỗ, một đường nứt có thể xuất hiện.
Vì vậy, nứt là một hiện tượng có thể xảy ra với gỗ tự nhiên, nhưng mức độ nứt và nguyên nhân cụ thể vẫn cần được xem xét.
Minh họa gỗ tự nhiên
Nứt chân chim là gì?
Nứt chân chim thường là những đường nứt nhỏ xuất hiện trên bề mặt gỗ hoặc lớp hoàn thiện, đôi khi chỉ quan sát rõ khi nhìn gần.
Điều quan trọng là không nên gọi tất cả các vết nứt nhỏ là cùng một hiện tượng. Có trường hợp vết rạn chỉ nằm ở lớp sơn hoàn thiện, trong khi một số trường hợp đường nứt đã hình thành trên chính bề mặt gỗ.
Hai tình trạng này có nguyên nhân và cách xử lý khác nhau.
Vì vậy, khi khách hàng phản ánh sản phẩm “bị nứt chân chim”, bước đầu tiên nên là xác định vết nứt nằm ở lớp hoàn thiện hay đã đi vào thớ gỗ.
1. Thay đổi độ ẩm giữa xưởng và nhà ở
Đây là một nguyên nhân rất đáng lưu ý.
Sản phẩm được sản xuất trong một điều kiện môi trường nhưng sau đó được đưa đến căn hộ sử dụng điều hòa thường xuyên, phòng có nắng chiếu mạnh hoặc khu vực có độ ẩm khác đáng kể.
Khi đó, gỗ sẽ dần điều chỉnh độ ẩm để cân bằng với môi trường mới.
Nếu gỗ mất ẩm, nó co lại. Quá trình này diễn ra không hoàn toàn đồng đều nên tại một số vị trí có thể hình thành những đường nứt nhỏ.
Điều này cũng giải thích vì sao một sản phẩm lúc vừa giao hoàn toàn bình thường nhưng vài tuần hoặc vài tháng sau mới bắt đầu xuất hiện thay đổi.
2. Thay đổi nhiệt độ và độ ẩm quá nhanh
Không chỉ mức độ ẩm mà tốc độ thay đổi môi trường cũng đáng quan tâm.
Ví dụ, đồ gỗ đặt gần cửa kính có nắng chiếu trực tiếp vào ban ngày nhưng lại nằm trong phòng điều hòa vào những thời điểm khác.
Bề mặt gỗ có thể liên tục trải qua những điều kiện khác nhau. Sự thay đổi nhiệt độ và độ ẩm lặp lại làm gỗ co giãn và có thể làm những điểm yếu trên bề mặt trở nên rõ hơn.
Vì vậy, nội thất gỗ tự nhiên nên hạn chế đặt quá gần nguồn nhiệt hoặc nơi thường xuyên chịu nắng mạnh trực tiếp.
3. Độ ẩm của gỗ trước khi sản xuất
Gỗ tự nhiên dùng làm nội thất cần được sấy và kiểm soát độ ẩm phù hợp trước khi gia công.
Nếu độ ẩm bên trong gỗ còn cao rồi sản phẩm được đưa vào môi trường khô hơn, gỗ tiếp tục mất nước và co lại sau khi đã trở thành sản phẩm hoàn chỉnh. Nguy cơ cong, co hoặc nứt khi đó có thể tăng.
Tuy nhiên, cũng không nên hiểu rằng gỗ đã sấy thì sẽ không bao giờ nứt.
Sấy gỗ giúp đưa độ ẩm về mức phù hợp và giảm rủi ro biến dạng. Sau khi sản xuất, gỗ vẫn tiếp tục trao đổi độ ẩm với môi trường trong suốt thời gian sử dụng.
4. Kích thước và cách xẻ của từng thanh gỗ
Không phải tất cả các thanh gỗ đều phản ứng giống nhau.
Hướng thớ, vị trí của tấm ván trong thân cây, cách xẻ, chiều rộng và chiều dày của chi tiết đều ảnh hưởng đến mức độ co giãn.
Một tấm gỗ rộng nguyên khối thường phải đối mặt với biến động kích thước lớn hơn so với một mặt gỗ được chia thành nhiều thanh có kích thước hợp lý và ghép đúng kỹ thuật.
Đây là một trong những lý do mặt bàn gỗ tự nhiên thường được ghép từ nhiều thanh, thay vì cứ sử dụng một tấm càng rộng càng tốt.
Ghép thanh không phải đơn thuần là cách tiết kiệm vật liệu. Trong nhiều cấu tạo, đó còn là giải pháp để kiểm soát tính ổn định của sản phẩm.
5. Vị trí mắt gỗ, đầu thớ và cấu trúc thớ đặc biệt
Một số khu vực trên gỗ dễ phát sinh thay đổi hơn những khu vực khác.
Quanh mắt gỗ, hướng thớ thường không đồng nhất. Ở đầu thanh, cấu tạo thớ khiến quá trình trao đổi độ ẩm có thể diễn ra khác so với bề mặt dọc thớ.
Do đó, những vết nứt nhỏ xuất hiện ở đầu gỗ, gần mắt hoặc tại vùng có thớ phức tạp cần được đánh giá trong mối liên hệ với cấu tạo tự nhiên của chính thanh gỗ.
Đây cũng là lý do hai sản phẩm cùng làm từ gỗ sồi, cùng kích thước và cùng một quy trình hoàn thiện vẫn có thể thay đổi không hoàn toàn giống nhau.
6. Lớp sơn hoàn thiện cũng có thể xuất hiện vết rạn
Có một trường hợp nhìn khá giống nứt gỗ nhưng nguyên nhân lại nằm ở hệ sơn.
Lớp hoàn thiện và phần gỗ bên dưới cần làm việc cùng nhau khi vật liệu thay đổi theo môi trường. Nếu lớp sơn gặp vấn đề về độ bám, độ dày, quy trình hoàn thiện hoặc khả năng thích ứng với chuyển động của nền gỗ, trên bề mặt có thể xuất hiện các đường rạn nhỏ.
Vì vậy, khi kiểm tra thực tế cần quan sát xem:
vết rạn chỉ nằm trên lớp sơn hay đường nứt tiếp tục đi xuống phần gỗ bên dưới.
Không nên chỉ dựa vào một bức ảnh để kết luận.
Vết nứt chân chim có phải lỗi sản xuất không?
Không thể kết luận chỉ dựa vào việc sản phẩm có vết nứt.
Nếu là một vài đường nứt bề mặt rất nhỏ do sự thay đổi tự nhiên của gỗ theo môi trường, sản phẩm vẫn chắc chắn và vết nứt không tiếp tục phát triển đáng kể, đây có thể là hiện tượng liên quan đến đặc tính của vật liệu tự nhiên.
Ngược lại, nếu vết nứt lớn dần, ăn sâu, kéo dài qua tiết diện, xuất hiện tại vị trí liên kết chịu lực, làm chi tiết cong tách hoặc ảnh hưởng đến khả năng sử dụng thì cần được kiểm tra kỹ hơn.
Nếu nguyên nhân đến từ gỗ có độ ẩm không phù hợp khi đưa vào sản xuất, lựa chọn cấu tạo chưa hợp lý, liên kết hạn chế chuyển động tự nhiên của gỗ hoặc lỗi trong quá trình gia công – hoàn thiện, thì đó không còn là vấn đề có thể giải thích đơn giản bằng câu “gỗ tự nhiên thì phải nứt”.
Đây là ranh giới Simie cho rằng cần nói rõ với khách hàng.
Có thể phân biệt như thế nào?
Hiện tượng | Cần đánh giá |
Đường rạn rất nhỏ trên lớp sơn | Kiểm tra hệ sơn và bề mặt |
Nứt nhỏ trên bề mặt gỗ | Theo dõi độ sâu và sự phát triển |
Nứt quanh mắt/đầu thớ | Xem xét cấu tạo tự nhiên và mức độ |
Vết nứt ngày càng dài hoặc rộng | Cần kiểm tra nguyên nhân |
Nứt xuyên sâu qua chi tiết | Không nên xem là thay đổi bề mặt thông thường |
Nứt tại chân, khung hoặc liên kết chịu lực | Cần kiểm tra và xử lý |
Nứt làm mất khả năng sử dụng | Cần đánh giá theo hướng lỗi kỹ thuật/kết cấu |
Nứt nhỏ có xử lý được không?
Trong nhiều trường hợp, có.
Với những vết nứt nhỏ và ổn định, phương án có thể là xử lý bề mặt, trám bằng vật liệu phù hợp, chà nhám và hoàn thiện lại lớp sơn.
Nhưng không nên vội trám ngay khi chưa biết vết nứt đã ổn định hay chưa. Nếu gỗ vẫn đang tiếp tục co giãn mạnh, đường nứt có thể xuất hiện trở lại.
Với vết nứt lớn hoặc nằm tại kết cấu chịu lực, cách xử lý cần dựa vào nguyên nhân thực tế thay vì chỉ che bề mặt.
Sử dụng nội thất gỗ tự nhiên thế nào để hạn chế nứt?
Không thể loại bỏ hoàn toàn chuyển động tự nhiên của gỗ, nhưng có thể giảm những biến động quá lớn bằng cách duy trì môi trường sử dụng tương đối ổn định.
Tránh để sản phẩm tiếp xúc nước trong thời gian dài, đặt sát nguồn nhiệt hoặc chịu nắng gắt trực tiếp thường xuyên. Khi sử dụng điều hòa, cũng nên hạn chế những thay đổi nhiệt độ và độ ẩm quá đột ngột nếu điều kiện cho phép.
Trong quá trình sử dụng, nếu bạn gặp các tình trạng này, hãy liên hệ Simie để được hỗ trợ nhé.
